Κυριακή, 30 Ιουλίου 2017

ΟΙ "ΠΑΓΙΔΕΣ" ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

Ως γνωστόν καμμιά μετάφραση δεν μπορεί να αποδώσει πλήρως το πρωτότυπο κείμενο,
δεδομένης της διαφοράς 
των νοημάτων  στο λεξιλόγιο κάθε γλώσσας.


Ως εκ τούτου λοιπόν κάθε Μετάφραση ειναι ΕΡΜΗΝΕΙΑ του πρωτοτύπου
 και  συνιστά ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ,
η οποία άλλοτε αποδίδει πιστά το αρχικό νόημα του πρωτοτύπου 
(ΑΝ ΚΑΙ ΠΟΤΈ ΠΛΗΡΩΣ..) 
κι άλλοτε το ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΝΕΙ λίγο ή πολύ , παραβιάζοντας το
οποτε καταντά ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΑ.


Ιδιαίτερα ομως τα βιβλικά κείμενα,
τοσον το ΕΒΡΑΪΚΟ πρωτότυπο της ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (masora)
οσον και το ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟ πρωτότυπο της ΚΑΙΝΗΣ
 εχουν υποστεί τα πάνδεινα απο τις μεταφραστικές προσπάθειες στην νεοελληνική που εγιναν με ..βαναυσότητα
ανά τους αιώνες 
[ανάλογα ισχύουν και για τις μεταφράσεις σε άλλες γλώσσες του βιβλικού κειμένου 
-ήδη η μετάφραση της εβραϊκής Παλαιάς Διαθήκης απο τους Ο' (=70) κατά το 200 πΧ στην ελληνιστική κοινή
ΗΤΑΝ ΑΝΑΚΡΙΒΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ εν πολλοις του εβραϊκού πρωτοτύπου
 με χαρακτηριστικό παράδειγμα την απόδοση του Ονοματος του Θεου στην καιόμενη βάτο ως "ΕΓΩ ΕΙΜΙ Ο ΩΝ" ,δίνοντας..φιλοσοφικη χροιά στην εβραϊκή εκφραση του πρωτοτύπου  : EHEYE ASER EHEYE= ΕΙΜΑΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ (Εξ.3,14)]


 Πολύ γνωστές μεταφραστικές παγίδες στο εβραϊκό πρωτότυπο αφορούν
στο εδάφιο της ΕΞΟΔΟΥ 6,3 
οπου γραφει το εβραϊκό ,μασωριτικό πρωτότυπο τα εξής :
"ΕΓΩ Ο ΓΙΑΧΒΕ 
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟΝ ΑΒΡΑΑΜ
ΣΤΟΝ ΙΣΑΑΚ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΙΑΚΩΒ
ΩΣ ΕΛ -ΣΑΝΤΑΪ (= ΘΕΟΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ)
ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΕΚΑΝΑ ΓΝΩΣΤΟ 
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ ,ΓΙΑΧΒΕ"

Και μεταφράζουν οι Εβδομήκοντα (0')-κάνοντας..ακατανόητο το κειμενο :
"ΕΓΩ ΚΥΡΙΟΣ 
ΚΑΙ ΩΦΘΗΝ ΠΡΟΣ ΑΒΡΑΑΜ,ΚΑΙ ΙΣΑΑΚ ΚΑΙ ΙΑΚΩΒ 
ΘΕΟΣ ΩΝ ΑΥΤΩΝ
ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ ΚΥΡΙΟΣ
ΟΥΚ ΕΔΗΛΩΣΑ ΑΥΤΟΙΣ"

Ενω η μετάφραση του Ν.ΒΑΜΒΑ (1850)
η πιό πιστή 
(αν και οχι καθ'ολοκληρίαν..) μεταφράζει :
"ΕΓΩ Ο ΚΥΡΙΟΣ ...
ΔΕΝ ΕΓΝΩΡΙΣΘΗΝ ΕΙΣ ΑΥΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ ΙΕΟΒΑ"
και η πλέον σύγχρονη μετάφραση στη νεοελληνικη της Παλαιάς Διαθήκης
απο την  ΒΙΒΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ(1997) 
αναπαράγει τις ασάφειες (σαν τους Εβδομήκοντα) και
δεν αποσαφηνίζει το νοημα του εδαφίου μεταφράζοντας ως εξής το εβραϊκό πρωτοτυπο :
"ΕΓΩ ΕΙΜΑΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟΝ ΑΒΡΑΑΜ,ΙΣΑΑΚ ΚΑΙ ΙΑΚΩΒ ΩΣ 
ΘΕΟΣ ΣΑΝΤΑΪ (ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ)
ΑΛΛΆ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΕΚΑΝΑ ΓΝΩΣΤΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ
ΚΥΡΙΟΣ"


Ετσι ομως με ολες αυτές τις μεταφραστικές ακροβασίες ,αποφεύγοντας την κρισιμη λεξη ΓΙΑΧΒΕ 
(αποδοση του εβραϊκού ΤΕΤΡΑΓΡΑΜΜΑΤΟΥ στο πρωτότυπο)
-που μονο η μεταφραση του Βαμβα τολμά να αποδωσει ΑΛΛΆ ΟΧΙ ΠΑΝΤΟΥ -
χάνεται ΟΛΟ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΙΟΥ που ειναι το εξής :

Το εβραϊκό Ιερατείο της εποχής του ΕΣΔΡΑ (450 ΠΧ) 
με την αναθεώρηση του Βιβλικού κειμένου 
(που επιστημονικά ονομάζεται ΙΕΡΑΤΙΚΟΣ ΚΩΔΙΞ ,συμβολιζόμενος με το λατινικό γραμμα P) 
προπαγάνδιζε οτι
ο Θεός δεν ειχε αποκαλύψει το ονομα του (ΓΙΑΧΒΕ) στους Πατριάρχες ,
αλλά μονο στον Μωυση  αποκάλυψε το ΙΕΡΟΝ ΤΕΤΡΑΓΡΑΜΜΑΤΟΝ.

Αυτή την θεολογική αντίληψη κρύβει το εν λογω εδαφιο 
και με τις  ασυνάρτητες ,μεταφραστικές ακροβασίες
 γινεται ακατανόητο το κειμενο και η σκοπιμότητα του
 (χώρια που δινει και λαβές σε διαφορες "εξτρεμιστικές" και ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ερμηνειες απο πολλους διαφορων δογματων,κινημάτων κι οχι μόνο χριστιανικων 
-βλ Ιεχωβαδες,Πεντηκοστιανούς,Χασιδιστές κλπ κλπ )


Παρόμοια προβληματα εχει δημιουργήσει και η μετάφραση της ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ εκ του ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ πρωτοτύπου.

Κραυγαλεο παραδειγμα το γνωστό λόγιο του Ιησου :
ΟΥΚ ΗΛΘΟΝ ΚΑΤΑΛΥΣΑΙ (ΤΟΝ ΝΟΜΟΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΦΗΤΑΣ)ΑΛΛΆ ΠΛΗΡΩΣΑΙ (Ματθ.5,17)
Αν το ρήμα "ΠΛΗΡΩΣΑΙ"εκ του "ΠΛΗΡΩ" μεταφραστεί ορθά ως ΕΚΠΛΗΡΩΝΩ
( αρχαιοελληνιστί "ΠΛΗΡΩ"=ΓΕΜΙΖΩ ,βλ Λεξικό Liddell-Scott) τοτε ειναι άλλη η εννοια του εδαφίου,
ενω αν μεταφραστεί ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΑ ως "ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΩ"
 αποκτά  πιά άλλο νόημα ολη η συνάφεια 
δεδομενου οτι
 άλλο" ΕΚΠΛΗΡΩΝΩ" ΤΟΝ ΜΩΣΑΙΚΟ ΝΟΜΟ κι άλλο ΤΟΝ "ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΩ."


Παρόμοιες μεταφραστικές "παγίδες" στα βιβλικά κείμενα μπορεί να βρεί κανείς πολλές
 δεδομένου οτι υπάρχει σε αρκετά σημεια 
ΑΓΝΟΙΑ ΤΟΥ ΝΟΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ (πχ γράφει το Ματθ.11,12 οτι η Βασιλεία του Θεού" ΒΙΑΖΕΤΑΙ ",
χωρίς να μπορεί να διαπιατωθεί με ασφάλεια ποιό το εννοιολογικό περιεχόμενο του εν λογω ρηματος "ΒΙΑΖΟΜΑΙ<ΒΙΑ" στην συγκεκριμένη συνάφεια.)


Απ ολα τα ολίγα που ανέπτυξα παραπανω 
εγινε φανερό νομίζω οτι
 η μετάφραση δεν αποτελεί ευκολο εργο ουδεποτε 
(ειδικα στα βιβλικά κείμενα) 
και επειδή αποτελει τελικα ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ
 απαιτεί προσοχή μεγάλη και εξ ισου πλήρη ελευθερία του μεταφραστή απο κάθε ειδουςΙΔΕΟΛΟΓΙΚΕΣ-ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ προκατάληψεις
.
Αρα πέραν των ικανοτήτων και της γλωσσομάθειας του μεταφραστή
 ειναι απαραιτητη κι η ΤΙΜΙΟΤΗΤΑ του
ενωπιον των Κειμένων..